19 maart 2021

Met veel koffie naar Amsterdam

 Mijn voorvader Dirk Simonsz was kapitein en voer op Suriname. Op de heenreis werden Hollandse producten meegevoerd, denk aan bier maar ook pek, teer en stijfsel. Dakpannen en cement werden ook regelmatig naar Suriname verscheept.

Als de schepen terugkwamen, dan zaten ze boordevol lokale producten, met name koffie en cacao. In april 1758 gaven kapitein Simonsz en zijn stuurman de lading officieel aan, getuige dit document dat afkomstig is uit het archief van de Sociëteit van Suriname:



En wat staat daar nou precies? Het schip is geladen met 171.778 pond koffie en 388 pond cacao. Die aantallen zeggen mij niet zoveel, ik zou graag willen weten hoeveel ruimte die lading in beslag nam. Dat vereist een beetje rekenwerk. 
De ponden waar het hier om gaat zijn zogeheten Amsterdamse ponden, met een gewicht van 494 gram. De lading koffie woog dus - in moderne maten - 84.858 kilo en ruim 3 ons. Nu voor de volgende stap, de hoeveelheid ruimte. Daarvoor moeten we weten wat het soortelijk gewicht van die koffie is.
Het ging om ongebrande koffie, die van de schil was ontdaan en die in de zon te drogen was gelegd. Het juiste gewicht is afhankelijk van de groei van de bessen en de droogtijd. Met dank aan Nina van der Hulst kan ik een schatting maken van het gewicht van koffie in zakken en dat is zo'n 700 kilo per kubieke meter.


Dat volgt uit deze tabel, met verzamelde bevindingen van een aantal onderzoeken naar koffie. Je hebt soortelijke massa van het product zelf (de zuivere koffie) en de soortelijke massa van de koffie in bulk. In die laatste vorm zit er lucht tussen de bonen, vandaar dat de massa minder is.
Hieruit kan worden berekend, dat de verscheepte hoeveelheid koffie een volume van ongeveer 121 kubieke meter in beslag nam. Dat werd in Amsterdam, ter plekke gebrand.


22 januari 2021

We gaan er weer voor

Na een lange tijd inactief te zijn geweest gaat er weer wat gebeuren op dit blog. Dankzij de vele vrijwilligers van VeleHanden is het aantal ingangen op het notariële archief van Amsterdam sterk uitgebreid en langs die weg heb ik weer een paar leuke aktes gevonden.

Even geduld nog aub

Het kost wat tijd om een verhaal publiciteitsrijp te maken, zeker als je dat een poosje niet hebt gedaan. Daarentegen is het schrijven net zoiets als fietsen, je verleert het niet. Hooguit zijn de bewegingen wat roestig geworden.

28 juli 2017

Een eeuw lang foute informatie

Zo'n 100 jaar geleden verscheen een reeks boeken van de hand van kunstkenner Abraham Bredius. Hij beschreef daarin de schilders die in de Lage Landen actief waren. Een doorwrocht werk met veel voetnoten en verwijzingen. Hij besteedde in "Künstler-Inventare : Urkunden zur Geschichte der holländischen Kunst des XVIten, XVIIten und XVIIIten Jahrhunderts" ook aandacht aan mijn voorvader Jan Spanjaert.

Volgens Bredius was Spanjaert getrouwd met Anna van der Horst, en daarbij werden enkele notariële akten opgevoerd als bewijsmiddel.


Die bewering strookt niet met mijn eigen stamboom, dus werd het tijd om de zaak eens wat nader uit te pluizen. Het betreffende document laten digitaliseren door het Stadsarchief in Amsterdam en er een transcriptie van gemaakt. Daaruit bleek al gauw dat het niet om onze Jan Spanjaert ging.


Weer een beroep doen op het Stadsarchief en de ondertrouwakte van Anna van der Horst en Jan Spanjaert bekeken. Wat bleek? Het ging om Jan Gerritszn Spanjaert, geboortig van Swol (Zwolle). Dus niet om mijn voorvader Jan Jansz Spanjaert. Zo, dat hebben we dan ook weer even rechtgetrokken.

23 oktober 2014

Wat gebeurde er op 23 oktober 1944?

23 oktober 1944


De inwoners van Hilversum werden die dag ruw gewekt. Heel vroeg in de ochtend ging het luchtalarm af, om na enige tijd plotseling weer op te houden. De doodse stilte daarna werd onderbroken door schreeuwende Duitse soldaten, die alle mannen tussen de 17 en 50 jaar uit hun huis sleurden en met geweld richting het sportpark dirigeerden. Daar moesten ze zich registreren en volgde een tocht naar Amersfoort. Eenmaal in Amersfoort werden ze ondergebracht in het Polizeiliches Durchganglager (PDL), een concentratiekamp. Uit de boekhouding van dat kamp weten we dat er die dag vier groepen binnenkwamen vanuit de 'Aktion Hilversum', zoals de razzia eufemistisch werd genoemd.


Zie ook mijn website, waar een langer verhaal over deze dag en de volgende maanden te vinden is.

22 oktober 2014

Wat gebeurde er op zondag 22 oktober 1944?

22 oktober 1944
Een kalme zondag, zeker als je het vergelijkt met de daaropvolgende maandag. Dat was de dag dat aanzienlijk meer dan 3000 mannen uit Hilversum uit hun huis werden gejaagd om graafwerk te gaan doen voor de bezetter...

De ondergrondse pers kwam met wijze raad binnen.

21 oktober 2014

Wat gebeurde er op 21 oktober 1944?

21 oktober 1944
Het was een zaterdag en het was bovendien tamelijk warm voor de tijd van het jaar. Uit gegevens van het KNMI blijkt, dat de gemiddelde temperatuur in De Bilt 15,1 graden was. Het regende die dag ook een beetje, maar dat mocht eigenlijk geen naam hebben. Deze zaterdag was een rustige afsluiting van de week, waarbij de ondergrondse pers zich bezighield met bespiegelingen:

19 oktober 2014

Wat gebeurde er op 19 oktober 1944?

19 oktober 1944
De regering Londen moest haast lijdzaam toezien wat er in Nederland gebeurde. Via de ondergrondse pers werd wel geprobeerd om de inwoners goede raad te geven, maar het is de vraag of die raad wel werd geaccepteerd.